Fietsvrienden.nl > Fietsroutes > Fort De Bilt - Plofsluis - 1

1 

Fort aan de Biltstraat, Fort Rijnauwen en het Fort bij Vechten zijn de forten die u op deze route tegenkomt. Voorts komt u langs de Werken bij Griftestein, het Werk aan de Hoofddijk, de Batterijen aan de Overeindseweg en de Lunetten.
De Plofsluis was bedoeld om te verhinderen dat inunderen geen zin had, omdat het water weer weg zou lopen via het Amsterdam-Rijnkanaal. Groepsschuilplaatsen zijn te zien tussen Rijnauwen en Vechten, en in de omgeving van de Waijense Dijk. En wie dacht dat het befaamde Theehuis Rhijnauwen voor de aardigheid uit hout is opgetrokken: dat moest, omdat het in een verboden kring lag!
Routebeschrijving Fort aan de Biltstraat - Plofsluis

Startpunt: Fort aan de Biltstraat bij verkeersplein de Berekuil
Verkeersplein de Berekuil is bereikbaar vanaf Utrecht Centraal Station door het centrum van Utrecht via Vredenburg, Lange Vierstraat, Potterstraat, Lange Jansstraat, Janskerkhof en Nobelstraat te doorkruisen. U steekt bij de stadsschouwburg de Stadsbuitengracht over, gaat linkaf de Wittenvrouwensingel op en vervolgens rechts aanhoudend de Kruisstraat in. Aan het einde gaat u rechtsaf de Biltstraat op. Aan het einde van de Biltstraat komt u bij verkeersplein de Berekuil. Deze route is goed te combineren met route 3 of 5.

Fort aan de Biltstraat grendelde de straatweg Utrecht-De Bilt af. Lange tijd lag de weg om het fort heen, maar vanwege verkeerstechnische redenen werd de weg dwars door het fort getrokken. Let als u in de richting van De Bilt gaat op de houten Kringenwetwoningen aan de linkerkant van de straat.
N.B. Als u vanaf het fort de ANWB bordjes Hollandse Waterlinieroute volgt, komt u vanzelf bij het Fort op de Voordorpsedijk uit dat aan route 3 ligt.

Komende vanaf de Biltstraat in Utrecht houdt u bij het verkeersplein Berekuil de richting Zeist aan.

Net voor het tankstation ziet u rechts de Werken bij Griftenstein. Deze veldversterking uit de Eerste Wereldoorlog diende als dekking voor het toen verouderde fort De Bilt.

Ongeveer een kilometer na Griftenstein slaat u rechtsaf de Oude Bunnikseweg in en volgt voorlopig de ANWB-route 'Hollandse Waterlinie'. Na ongeveer 2 kilometer komt u bij het Werk aan de Hoofddijk.

De oostgrens van inundaties verloopt hier grillig vanwege de terreingesteldheid. Het grootste deel van de route gaat door gebied dat niet kon worden geïnundeerd omdat het terrein te hoog lag. Mede hierom werd rond Utrecht een tweede fortenkring aangelegd. De ring werd aangelegd om de stad beter te beschermen tegen vijandelijk vuur. Deze forten zijn de grootste en best uitgeruste van de Waterlinie omdat ze direct benaderbaar waren voor de vijand.

Het Werk aan de Hoofddijk vormt samen met de Fort op de Ruigenhoeksedijk, het Fort op de Voordorpsedijk, het Fort bij Rijnauwen, het Fort bij Vechten en het Fort bij het Hemeltje de zgn. tweede fortenring rondom Utrecht. Hoofddijk, dat kleiner is dan de andere forten van de tweede ring, werd gebouwd om het terrein tussen Voordorp en Rijnauwen beter af te kunnen grendelen. Momenteel bevinden de botanische tuinen van de Universiteit van Utrecht zich hier.

Na Hoofddijk blijft u de ANWB-route "Hollandse Waterlinie" volgen.

Na Hoofddijk komt u bij Fort bij Rijnauwen, het grootste fort van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Fort bij Rijnauwen diende samen met het Fort bij Vechten ter afsluiting van de niet te inunderen Houtense vlakte. Het bekende houten Theehuis Rhijnauwen, beter bekend als het Pannekoekenhuis ligt in de verboden kring.

De "Hollandse Waterlinie" route volgend bereikt u na ongeveer 2 kilometer het Fort bij Vechten.

Let op het grote aantal groepsschuilplaatsen tussen Rijnauwen en Vechten. De meeste stammen uit 1914-1918, maar de piramiden zijn gebouwd tussen november 1939 en maart 1940.

Het Fort bij Vechten had net als het Fort bij Rijnauwen tot taak de Houtense Vlakte af te sluiten. Daarnaast grendelde dit fort de spoorlijnen Utrecht-Arnhem en Utrecht- "s Hertogenbosch af.

Na Fort Vechten volgt u nog even de ANWB-route maar ongeveer 500 meter na de spoorwegovergang wijkt u van de route af door rechtsaf de Waijense Dijk op te gaan.

Let op het grote aantal groepsschuilplaatsen aan weerszijde van de snelweg.

N.B. Als u hier niet de Waijense Dijk opgaat maar nog een stukje doorfietst over de Fortweg, dan komt u na ongeveer 100 meter uit bij Fort bij het Hemeltje dat de spoorlijn Utrecht-'s-Hertogenbosch afgrendelde.

U volgt de Waijense Dijk onder de A28 door en na ongeveer 500 meter slaat u linksaf de Koppeldijk op. U steekt de grote weg over de Heemsteedseweg in. Na ongeveer 700 meter slaat u rechtsaf de Overeindseweg in. Aan het einde van deze weg komt u bij de splitsing van het Amsterdam-Rijnkanaal en het Lekkanaal met de Plofsluis.

De Plofsluis is misschien wel het merkwaardigste bouwwerk van de Waterlinie. Met het materiaal in deze betonkolos moest in korte tijd het Amsterdam-Rijnkanaal kunnen worden afgedamd om te voorkomen dat het water ui de inundatievelden in dit deel van de linie niet via het kanaal zou afvloeien naar het noorden. De bakken van de Plofsluis hadden een capaciteit van 40.000 ton stortmateriaal. Door met explosies de bodem uit de bakken te "slaan" zou de afdamming in een klap tot stand kunnen komen. Het Amsterdam-Rijnkanaal loopt sinds 1982 om de sluis heen. Sloop van de Plofsluis was vanwege technische en financiele redenen geen haalbare optie.

Direct ten noorden van de Overeindseweg ligt nog een deel van de Batterijen aan de Overeindseweg. Deze waren onder meer bedoeld voor de verdediging van het inundatiekanaal dat liep van de Schalkwijkse Wetering naar Utrecht om daar aan te sluiten op de Vaartse Rijn. Door dit kanaal werd inundatiewater aangevoerd via de verdwenen inundatiesluis bij Fort Honswijk vanuit de Lek. Door de aanleg van het Amsterdam Rijnkanaal werd dit inundatiekanaal onderbroken en moest het inundatiestelsel rond Utrecht fors worden aangepast.

N.B. U kunt hier makkelijk op route 5 Plofsluis-Honswijk komen door de Nieuwegeinsebrug over te gaan, aan het eind scherp naar links af te slaan en na ongeveer 500 meter naar links het bordje 'Plofsluis' te volgen.

Indien u terugkeert naar Fort aan de Biltstraat, neem dan dezelfde weg naar het begin van de Waijensedijk

Aan het eind van de Waijensedijk gaat u naar links en vervolgens wederom naar links de Oude Merelveldseweg in richting Utrecht. U volgt de weg langs het spoor. Aan het einde daarvan is rechts het station Lunetten. U volgt echter de bordjes Utrecht Centrum. Al snel komt u op de Hondsrug die overgaat in Oeral. U volgt deze wegen door de wijk Lunetten, gaat het viaduct onderdoor en meteen naar rechts. U bent nu weer op de ANWB-route 'Hollandse Waterlinie' die u volgt tot aan het beginpunt Fort aan de Biltstraat.

De Lunetten op de Houtense Vlakte zijn qua naam wellicht de bekendste verdedigingswerken van de Waterlinie. Ze dienden ter verdediging van de niet inundeerbare oeverwal van de Oude Rijn alsmede de wegen naar Houten en Bunnik en de spoorlijnen naar Arnhem en 's-Hertogenbosch. Direct ten zuiden van het Lunet IV - de eerste Lunet die u tegenkomt -, langs het fietspad waarover u de Lunet nadert, loopt het inundatiekanaal.

Bron: http://www.hollandsewaterlinie.nl/index.asp?id=139